Историски книги
На југ
На југ(29) Во публикацијата, Никола Џеров објавил 20 раскази. Сите тие се тесно поврзани со мотиви земени од неговата татковина и воопшто историјата на Македонија од крајот на XIX и почетокот на XX век, со несекојдневни настани непосредно поврзани со македонското опкружување од областа на македонското минато и историја.
Независна Македонија
Независна Македонија(62) Содржината на книгата е наменета да ја оправда политичката посебност на Македонија во балкански рамки, а тоа авторот го прави (со исклучок на одделните мистификации) на умешен и учен начин, не паѓајќи во замката на сентименталното размислување. Во оваа мала по обем историска книга, е присутно, она што е актуелно и денес, моќта на големите сили, нивните интереси, зависноста на малите народи од геополитиката, различното именување на народот и на земјата (Македонија) и сл. Имајќи го ова предвид, потсетуваме на старата вистина дека историјата е учителка на животот. Токму во оваа смисла книгата може да претставува дополнително четиво за проучување на историјата на македонското прашање од почетокот на XX век.
Некогаш во Македонија
Некогаш во Македонија(47) Дејството во романот започнува во 1886 година, непосредно по победата на Бугарија во војната со Србија. Тоа завршува дури во 1912 година, со неколку пасуси кои укажуваат на оптимизмот на активистите на Револуционерната организација и на очекуваната поволна разврска на Балканските војни. Горчливиот пораз во војните и поделбата на Македонија се на тој начин мудро изоставени. Така, романот нуди увид во периодот непосредно пред создавањето на МРО, сè до 1912 година – најдраматичниот период на модерната македонска историја.
Нова Србија
Нова Србија(80) Книгата претставува историја во која, како што истакнува и самиот автор во Предговорот, е даден географски преглед на оние области на денешна Стара Србија и Македонија кои ја претставуваат Нова Србија. Всушност, во неа со тој преглед се дава една појасна и поверна слика на земјата, нејзините природни особини и за животот на нејзиниот народ. Концепциски книгата се состои од Предговор и два дела: Општ и Посебен дел.
Во Предговорот е образложен мотивот на авторот за изработка на оваа книга како и целта на нејзината намена. Даден е и краток приказ на прашањата и проблемите што ќе бидат обработени, како и краток осврт на авторите чии трудови се користени при обработката на дадената проблематика во книгата.
Од македонската земја
Од македонската земја(68) Како што Баждаров пишува во својот предговор, податоци за брошурата собирал кога бил уредник на весникот „Родина“ што излегувал во Скопје за време на Првата светска војна, од 1915 до 1918 година, кога посетил повеќе градови во Македонија.
Во брошурата Георги Баждаров во посебни глави дава значајни податоци за градовите: Скопје, Гостивар, Тетово, Велес, Штип, Кочани, Радовиш, Прилеп, Крушево и Костур, нагласувајќи ја историската припадност и бугарскиот карактер на овие македонски градови.
Организирање на македонската емиграција
Организирање на македонската емиграција(09) Ова дело претставува реферат поднесен до Конгресот на Сојузот на македонските емигрантски организации во Бугарија, одржан на 16 февруари 1924 година. Главно место ѝ се посветува на организацијата, активноста и задачите на македонската емиграција во Бугарија.
Како долгогодишен секретар на Сојузот на македонските емигрантски братства во Бугарија, Јордан Анастасов во брошурата ја изнесува улогата на секретарот на Сојузот и неговите главни задачи и активности, подвлекувајќи дека секретарот треба да биде „идеологот и душата на организацијата“.
Основи на Внатрешната револуционерна организација
Основи на Внатрешната револуционерна организација(74) Перото на Матов има јасен телеграфски стил. Во оваа книга прави теоретска разработка на принципите на Внатрешната револуционерна организација. И така, за основни принципи на Внатрешната организација ги смета: Принципот на автономијата; Принципот на внатрешноста (населението се ослонува, пред сè, на себеси – на своите организирани сили); Принципот на револуционерната борба; Принципот на политичко – економската почва и Принципот на самостојноста (независна организација). Така, според авторот, Организацијата произлегувајќи од горенаведените пет основни принципи, во својот историски развој и стекнато искуство присвоила и кристализирала одредени поконкретни позиции и форми (институции), или наречени со еден збор норми, коишто имаат принципиелен карактер и го изразуваат прописниот ред на организациските работи.
Основи на Внатрешната револуционерна организација
Основи на Внатрешната револуционерна организација(18) Ова дело е прва теоретско-програмска брошура, што Христо Матов ја напишал по Илинденското востание во март-април 1904 година. Во брошурата Х. Матов теоретски ги разработува принципите на Македонската револуционерна организација, во која посочува пет основни принципи врз кои се изградува ВМОРО.
Осогово
Осогово(41) Географско-туристичката монографија „Осогово“ иако авторот ја определува како популарен запис, таа се одликува со научен пристап и соодветна методологија, кои одговараат на времето кога е објавена (1927). Започнувајќи ја книгата со определбата дека туризмот претставува значајна општествена, културна и образовна дејност, Делирадев ја концептирал содржината во дванаесет наслови, разработувајќи повеќе аспекти значајни за планинскиот масив Осогово.
Писма за Македонија и македонското прашање
Писма за Македонија и македонското прашање(14) Структурно таа е напишана во вид на писма – шест, заклучок и два прилози. Тематската иницијација опфаќа неколку актуелни прашања, како што се: географската поставеност и општиот преглед на ситуацијата во Македонија, нејзиниот словенски карактер, но и бугаризмот, различните влијанија и намери на балканските пропаганди во однос на населението во Македонија, влијанието на католичката црква, односно на Австро-Унгарија, кое авторот го хиперболизира, потоа, односот меѓу власта и потчинетото население, односно муслиманите и христијаните, грчката „мегали идеа“, српско-бугарскиот спор околу Македонија и други. Но, она што остава впечаток во книгата е умереноста на авторот во прикажувањето и толкувањето на процесите и настаните поврзани со насловната тема.
Поглед на нашиот општествен живот
Поглед на нашиот општествен живот(17) Со темата, Димо Хаџи Димов, како добар познавач на актуелните состојби во Бугарија и на македонското револуционерно движење, педагог и извонреден оратор, силно ги заинтересирал присутните граѓани во преполнетата сала на Дупница. Во брошурата тој дава преглед на актуелната состојба во Бугарија во сите сфери на општествено-политичкиот и економски живот, на секојдневните случувања на обичниот народ од сите фели.
Политиката во Германија и проблемите на Балканот
Политиката во Германија и проблемите на Балканот(44) Во овој појдовен и воведен том и прв дел од студијата, Кирил Кирков нè воведува во почетокот на Големата источна криза (1975-1881) која главно избила на тлото на Балканскиот Полуостров сред покорените народи од Османската Империја. Во тој дел од студијата се изнесени на виделина односите помеѓу големите европски држави кон „Болниот човек на Босфорот“, односно кон Османската Империја, т.е. односите и на балканските народи во текот на Големата источна криза, а заедно со тоа политиката и балканските кризи; на европската политика и однос кон тоа од 70-тите години на XIX век до Берлинскиот конгрес, односно заклучно со настаните од 1890 година.
Последните денови на Кукуш
Последните денови на Кукуш(52) Авторот, како поранешен кукушки окружен управител и очевидец се сеќава на големите, тридневни „кукушки борби“, кои се случиле од 19 до 21 јуни 1913 год. Ноќта на 16 спроти 17 јуни 1913 година, бугарската војска, ги нападнала своите поранешни сојузници, Србија и Грција (на македонска територија). По жестоките борби кај Кочани и Кукуш во првите денови на војната, бугарските војски биле принудени да се повлечат кон исток покрај р. Брегалница и на север по левиот брег на р. Струма. Содржината на книгата се однесува токму на споменатите борби кај гр. Кукуш и неговата блиска околина, кога се случило целосно уништување и опожарување на градот, на народната одбрана и на трагичното бегство на населението од родните огништа и неговото иселување.
Предавање за македонското прашање
Предавање за македонското прашање(61) Содржината на „Предавање на С(тојан) Михајловски за македонското прашање“ од 15 септември 1903 година, накратко, би можеле да ја претставиме како актуелно политичка која разгледува неколку атрактивни прашања за тогашниот бугарски предизборен амбиент, како што се бугарско-руските политички односи и односот кон македонското прашање во конкретното време, бугарската надворешна политика и дипломатија, политичките партии и нивните соперништва околу освојувањето на власта, бугарската воена перспектива и друго.
Проблемот за Македонија
Проблемот за Македонија(02) Проблемот за Македонија претставува стенографски запис од говорот на д-р Петар Џидров одржан на 27 април 1930 година по покана на Македонското студентско друштво Вардар, испечатен како посебно издание истата година во Софија.
Во годините по Првата светска војна многубројната македонска емиграција во Бугарија дејствуваше организирано, легално и нелегално, низ разни друштва, братства, организации, асоцијации. И сето тоа беше природна потреба да се споделат потребите за самоподдршка, за негување на културните и револуционерните традиции, за барање начини за држење во актуелност на македонското прашање, со надеж за негово разрешување. И Македонското студентско друштво Вардар е една од овие македонски асоцијации меѓу двете светски војни формирано во Бугарија од членови на Внатрешната македонска револуционерна организација. Основната цел на друштвото била преку културно-просветни средства да се води борбата за Автономна Македонија, независна од ниту една балканска држава.
