Историски книги
Македонија и турската револуција
Македонија и турската револуција(12) Во оваа книга, што всушност претставува студија за состојбите во Турската империја и во Македонија, пред и за време на Младотурската револуција во 1908 година, Григор Василев го разгледува решавањето на македонското прашање од аспект на Социјалдемократската партија на Бугарија, на која тој во младите години ѝ припаѓал. Книгата ги содржи неговите говори и објавени статии во врска со положбата на Македонија под турска власт, односот на Бугарија кон Македонија и начините на решавањето на македонското прашање.
Македонија или гласот на робот
Македонија или гласот на робот(31) Размислувањето на Ѓ. Капчев се темели на барањето македонското (политичко) прашање да се реши според девизата: „Македонија за себе, автономна“. Тој барал „политичка автономија ветена и загарантирана од Големите држави со потпишувањето на Берлинскиот договор“, со цел да се обезбеделе „елементарните потреби за слободен живот “ во Македонија и нејзиното население.
Македонија под ропство
Македонија под ропство(66) Дел I и Дел II
Книгата претставува едно од најдокументирани изданија на раководството на ВМРО за положбата на Македонија по Првата светска војна. Раководството на Македонската револуционерна организација и одделни дејци и интелектуалци на Организацијата издале поголем број книги, брошури и мемоари за запознавање на македонската емиграција во Бугарија, на општествена јавност во Бугарија и Европа за состојбите во Македонија под власта на Србија и Грција, а посебно на злосторствата и геноцидот што го вршат над македонското население во Вардарска и Егејска Македонија.
Македонија- слики и впечатоци од патувањата
Македонија- слики и впечатоци од патувањата(79) Оваа книга (патопис), како што истакнува авторот е само мал придонес за запознавањето на регионите на нашето кралство. Особено Јужна Србија (Македонија) на нашиот народ му е сосема непозната во некои делови, па понекогаш се слуша за неа сешто што не е во согласност со вистината. Книгата е поделена на 14 поглавја со соодветни наслови со кои се означуваат местата низ кои авторот пропатувал и престојувал, забележувајќи ги своите патнички слики и впечатоци.
Во првите три поглавја од книгата со наслови: „Од Загреб до Белград“, „Од Белград до Ниш“ и „Од Ниш до Скопје“ се изнесени патничките слики и впечатоци од неговото патување со воз на оваа релација.
Македонската трагедија гледана од Рим
Македонската трагедија гледана од Рим(39) Книгата „Македонската трагедија гледана од Рим“, Џорџо Нуриџани најпрвин ја објавил во 1933 година во Италија, а истата година и во Софија, Бугарија. Во книгата тој дава пресек на историјата на Македонија и на македонското прашање од Санстефанскиот договор во 1878 година, Балканските војни и по Првата светска војна. Во книгата тој посебно ги разработува Македонската револуционерна организација, македонското прашање по Првата светска војна, Македонија под власта на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, односно Кралството на Југославија, идејата за автономија на Македонија и како Италија гледа на случувањата во Македонија, односно на „македонската трагедија“.
Македонските барања и дипломатијата
Македонските барања и дипломатијата(63) Објавена во 1903 година во Софија, брошурата, всушност, претставува критичка студија на програмата за реформи на францускиот конзул во Солун, Стег. Како што пишува во предговорот на брошурата, Т. Карајовов студијата ја напишал за „надворешниот свет“ и најпрвин била објавена на француски јазик во списанието „Question Diplomatiques et Coloniales“. Предизвикан од нецелосно презентираниот „македонски поглед за автономијата“, го поттикнало да ја издаде истата студија и на бугарски јазик.
Македонското ослободително движење
Македонското ослободително движење(22) Бошков на самиот почеток на својот реферат дава дефиниција: Кога жителите на одредена територијална целина, вклучена во една или повеќе државно-правни единици, земаат учество во едно борбено движење – тоа е народно.
Авторот разгледувајќи ги видовите на народните движења, нивниот предмет, разјаснувајќи ги и средствата на борба на народните движења, причините и целите на истата и развојот на народните движења ќе дојде и до поуките од нив.
Македонското ослободително дело
Македонското ослободително дело(15) Димо Хаџи Димов дава анализа на политичката положба во која се наоѓа Македонија, низ која се гледа неговата извонредна информираност за проблематиката што ја третира. Покрај тоа, тој ги разгледува проблемите на македонското ослободително движење и ги посочува патиштата за ослободување на Македонија, подвлекувајќи дека единствениот пат за постигање слободата на Македонија е востание и револуција.
Македонското прашање
Македонското прашање(59) Уште во предговорот кон својот труд, авторот без двоумење ја констатира актуелноста на македонското прашање, односно „интересите во и за Македонија“. Затоа, тој се определил уште еднаш да потсети на одредбите од Берлинскиот мировен договор (1878) во однос на Македонија со што уште еднаш би се направил обид за привремено или конечно решавање на ова прашање.
Македонското прашање
Македонското прашање(64) Книгата „Македонското прашање“ претставува аналитички и синтетизиран труд, резултат на авторовите етнолошки студии. При пишувањето на делото, тој користел обемна литература, постара и современа и без двоумење констатира дека во основата на македонското прашање се залегнати два проблема – политичкиот и етнолошкиот. Анализата на политичкиот аспект на македонското прашање, Нидерле ја започнува со определување на хронолошката рамка, односно од 50-тите до крајот на 70-тите години на XIX век. Тој констатира дека во 50-тите години запознавањето на европската јавност со Македонија веќе напредувало, додека пак политичарите ѝ посветиле особено внимание во 60-тите години во врска со стремежот за создавање на „самостојна бугарска црква“ (независна од вселенската Цариградска патријаршија).
Македонското прашање и учителот
Македонското прашање и учителот(19) Во брошурата Хаџи Димов, меѓу првите македонски дејци, јавно проговорува за политичката историја на македонското прашање во Бугарија, сметајќи ги учителите за најпрогресивни фактори и сојузници на македонската ослободителна борба, а со цел изворно да ја сфатат суштината на проблемот за ослободување на Македонија, како и за нивното учество во македонското движење.
Уште на самиот почеток на брошурата Хаџи Димов го соопштува својот став дека „македонското прашање“ е најпопуларно во Бугарија, за кое се „зборува и филозофира“ речиси катадневно од „севозможни претставници на македонската револуционерна мисла“. За значењето на македонското прашање, тој се задржува на две точки: 1. Какво влијание има сегашната положба на Македонија врз Бугарија, и 2. Какви биле односите меѓу македонските организации во Бугарија и во Македонија.
Македонското прашање: вчера и денес
Македонското прашање: вчера и денес(37) Во книгата, поделена на неколку глави, Баждаров, главно, ги анализира состојбите во Македонија, основањето и развојот на македонската револуционерна организација, односот на Големите сили кон македонското прашање, поделбата на Македонија во Балканските војни, положбата на македонскиот народ по Првата светска војна, вооружените и дипломатски активностите на ВМРО и барањата на македонскиот народ за создавање на автономна Македонија.
Македонците и политичките борби во Бугарија
Македонците и политичките борби во Бугарија(40) Брошурата на Симеон Евтимов „Македонците и политичките борби во Бугарија“ е објавена во 1926 година во Софија, Бугарија. Брошурата, како што вели С. Ефтимов во својот предговор, произлегува од беседата одржана на Конгресот на македонските младински организации на 21 август 1925 година во Горна Џумаја, на тема: „Односот на македонските организации кон владите и кон политичките партии во Бугарија“. Брошурата, како што вели тој, нема цел да се напаѓаат бугарските влади и да не се осудуваат политичките партии, туку да се разјасни „прашањето од македонски аспект“ и да се подвлече „самостојноста на ослободителното движење“.
Меѓународните конгреси и македонското прашање
Меѓународните конгреси и македонското прашање(16) Објавувањето на документите, како примарен историски извор, му олеснуваат на научниот истражувач и ѝ даваат можност на широката читателска публика да го допре изворот на историските вистини и понекогаш читателот сам да го анализира, споредува и толкува. Во таа смисла и овој мал зборник од документи ја добива својата смисла да биде претставен пред македонската читателска публика.
Мојата револуционерна дејност
Мојата револуционерна дејност(71) Со презир кон лицемерната скромност Христо Матов во овој ракопис „сократовски“, како што вели тој, ги истакнува своите заслуги за Револуционерната организација. Припишувајќи си ја најголемата заслуга за создавање на организационо-агитаторските, околиските, селските, реонските чети на Организацијата. Меѓу другото за себе ќе рече: никој во Организацијата не издржал така долго време и непрекинливо да биде корисен. Многумина во разно време се повлекуваа – или засекогаш или за одредено време, јас – не. Сепак му оддава голема заслуга на Даме Груев. Го смета за најзаслужен за Организацијата. Сам ги собрал во овој ракопис и позитивните критики и оценки за него од неговите соработници.
